Ang El Nido, na nasa isla ng Palawan, ay tunay na tropical paradise. Ang mga turquoise na lagoon, mga puting buhanginan, malinaw na tubig, mababait na taga-roon, maaraw na panahon… nandito lahat para sa pangarap na bakasyon. Ganunpaman, at gaya ng dati, walang perpekto sa mundong ito. May ilang bagay na dapat mong malaman bago dumating para maiwasan ang mga hindi magandang sorpresa at para maging tunay na hindi malilimutan ang iyong pananatili.

1) Pagkuha ng pera sa El Nido

Sa mahabang panahon, wala talagang ATM sa El Nido, kaya napipilitan ang mga biyahero na mag-withdraw muna sa Puerto Princesa. Magandang balita: malaki na ang pagbabago. May ilang ATM na ngayon sa bayan, at ilang bangko na ang nagbukas dito (BPI, BDO, Metrobank).

Ang tanging payo na dapat tandaan: piliin palagi ang mga ATM ng bangko, na may fixed fee na nasa 250 PHP kada withdraw, sa halip na ang mga “private” ATM na laganap at sumisingil ng 10 hanggang 11.5% ng halaga. Para sa kumpletong detalye, basahin dito: Saan maaaring magkuha ng pera sa El Nido?

2) Tirahan sa El Nido

Tuwing peak season (Disyembre hanggang Marso/Abril), sobrang dami ng turista sa El Nido at maaaring mahirap makahanap ng matutuluyan sa last minute. Malamang may makita ka pa rin, pero baka labas na sa orihinal mong budget.

Para maiwasan ang anumang hindi magandang sorpresa, mas mainam na mag-book ng hotel nang maaga. Pwede mong tingnan ang aming seleksyon dito: Booking.com — Mga matutuluyan sa El Nido. At huwag mag-atubili na direktang makipag-ugnayan sa hotel sa pamamagitan ng Facebook Messenger o WhatsApp bago mag-book — ito ang pinakaginagamit na channel sa Pilipinas, kadalasang mas mabilis sumagot kaysa email para makakuha ng malinaw na sagot.

3) Internet at Wi-Fi sa El Nido

Dito rin, malaki ang naging pagbabago sa nakaraang ilang taon. Karamihan ng mga hotel, cafe at restaurant ay nag-aalok na ng libreng Wi-Fi, at ang 4G/5G ay available na rin halos kahit saan salamat sa mga operator na Globe Telecom at Smart Communications, na ang prepaid SIM cards ay sobrang abot-kaya.

Ganunpaman, nasa isla ka na nasa dulo ng Pilipinas: huwag asahan ang kasing-bilis na koneksyon na nasa Europe o Manila. Para sa detalye ng mga opsyon (hotel Wi-Fi, local SIM, eSIM, Starlink para sa mga demanding na nomad), tingnan: Saan makakahanap ng Internet o Wi-Fi hotspot sa El Nido?

4) Medical care sa El Nido

Walang gustong mag-isip nito habang bakasyon, pero mas mabuti nang alam: sa mahabang panahon, walang hospital sa El Nido. Malaki ang ipinaganda ng sitwasyon sa pagbukas ng El Nido Community Hospital, na humahawak na ng maraming karaniwang kaso. Para sa detalye ng mga useful contact (doktor, klinika, parmasya), tingnan ang aming dedicated na artikulo: Saan makakahanap ng doktor sa El Nido?

Para sa mga sobrang espesyalisadong lunas o malulubhang emergency, ang mga pasyente ay nililipat pa rin sakay ng van papuntang Puerto Princesa (mga 5 oras na biyahe), kung saan mas kumpleto ang mga ospital. Tulad sa lahat ng biyahe, napakahalaga pa rin ng magandang travel insurance na sumasaklaw sa medical expenses sa ibang bansa. Para sa mga long-term na biyahero at nomad, ang SafetyWing ay isang sikat na opsyon na pwedeng i-subscribe online sa loob lang ng ilang minuto.

5) Ang mga kalye sa El Nido

Mapapansin mo agad na walang “official” na bangketa sa El Nido. Pero hindi ibig sabihin nun na pwede kang maglakad sa gitna ng kalye! Marami ang traffic sa bayan — motorsiklo, tricycle, kotse, trak — at ang paglakad sa gitna ng kalsada ay nakaka-disturbo sa mga driver at delikado para sa iyo.

Ang tamang gawin: obserbahan ang mga taga-roon. Makikita mong naglalakad sila sa gilid at palaging alerto sa mga sasakyang dumadating sa likuran (sumisingit pa sila ng kaunti kung kailangan). Kung gagayahin mo sila, hindi ka palaging mababusinahan kada 30 segundo at mas magiging payapa ang lakad mo.

6) Mga brownout sa El Nido

Hanggang Oktubre 2014, hindi pa nga 24/7 ang kuryente sa El Nido — may current lang mula 3pm hanggang 6am. Ngayon, tuloy-tuloy na ang supply, pero medyo madalas pa rin ang mga brownout. Karamihan, ilang oras lang ang tagal, minsan medyo mas matagal, kadalasang dahil sa mga tropical storm o maintenance work.

Ang pinakamahirap, sa gabi: kapag tumigil ang electric fan mo, mabilis pong gumawa ng init at mainit talaga. Ang mga mas magagandang hotel ay may sariling generator, kaya kung tumutuloy ka sa medyo mas mataas na klaseng tirahan, halos hindi mo na mapapansin ang mga brownout.

7) Ang gastos sa pamumuhay sa El Nido

Maging straightforward tayo: ang El Nido ay malamang isa sa mga pinakamahal na lugar sa Pilipinas. Transportasyon, restaurant, bar, hotel — bawat isa medyo mas mahal kaysa sa ibang parte ng Palawan, dahil lang sa sobrang touristic ng destinasyon. Pero siyempre, malayo pa rin ito sa presyo ng mga touristic destination sa Europe o North America.

Ilang magagandang tip para ma-manage mo ang budget mo: piliin ang mga lokal na karinderyas (maliliit na restaurant sa kalye) bilang dagdag sa mas mahal na beachfront restaurants, magtanong palagi kung tumatanggap ng credit card bago umorder (kaunti lang ang tumatanggap, at ang mga tumatanggap ay madalas nagdadagdag ng 3 hanggang 5% na commission), at mag-withdraw ng cash sa ATM ng bangko sa halip na sa “private” ATM (tingnan sa itaas).

8) Tropical paradise pa rin ang El Nido

Bukod sa ilang praktikal na puntong ito, tinutupad ng El Nido ang lahat ng pangako nito: nakakabilib na tanawin, mainit na pagtanggap, simpleng pamumuhay. Pagkatapos ng iyong unang island tour, malamang lalong tatatak sa iyo na tama ang piniling destinasyon mo.

Sa pamamagitan ng maayos na pag-oorganisa (lalo na ang pagpili ng private tours o ang mga itineraryo na hindi sinusubok ng karamihan), ma-eenjoy mo nang buo ang ganda ng lugar nang hindi nalulunod sa dami ng turista. Malaki ang tsansa na sa pag-alis mo ng El Nido, iisa lang ang gusto mo: bumalik ulit sa lalong madaling panahon!

Konklusyon

Kung sa tingin mo may nakalimutan kaming mahalagang bagay na dapat malaman bago dumating sa El Nido, huwag mag-atubiling sabihin sa amin sa comment. At kung pwede ka naming tulungan na mag-organisa ng iyong biyahe o may mga tanong ka, pwede mong gamitin ang form na ito para makipag-ugnayan sa amin. Ikinagagalak naming gawing magandang alaala ang iyong pananatili sa El Nido!